Tasarı ile 2821 Sayılı Sendikalar Kanunu’nda

ve 2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nda yapılması düşünülen temel değişiklikler.Tasarı ile 2821 Sayılı Sendikalar Kanunu’nda yapılması düşünülen temel değişiklikler

1-Tasarı ile sendikalar tüzüklerinde belirtmek kaydıyla bölge şubeleri de kurabilecek.

2-Tasarıya ile, işyerinde veya işletmede yürürlükte bulunan bir toplu iş sözleşmesi varsa veya yeni dönem yetki prosedürü başlamış ise tespit edilecek işkolu değişikliği bir sonraki dönem için geçerli olacak. İşkolu tespit talebi, yetki işlemlerinde bekletici sebep sayılamayacak.

3-Tasarı, sendika kurucusu olmak için Türk vatandaşı olma koşulu aranmayacak.

4- Tasarı ile sendikal yapıların yönetim, denetim ve disiplin kurulları gibi zorunlu organların oluşumu, görevleri ve toplantılarına ilişkin hususlar tüzüklerine bırakılıyor.

5- Tasarı, sendikaların ilgili makamlarca yasaya aykırı görülerek düzeltilmesi istenen tüzük değişikliklerinin, yönetim kurulunca yerine getirilmesi için tüzük  değişikliğine olanak sağlıyor. Ayrıca tasarı ile yine, tüzüklerde yapılacak düzenlemelerle, şube açma veya bu konuda yönetim kuruluna yetki verme, şubeleri birleştirme veya kapatma, işçi sendikası şubesinin faaliyet sahasındaki işyerlerinde çalışan sendikalı işçi sayısının 250'nin altına düşmesi halinde şubelerin kapatılması konusunda yönetim kuruluna yetki veriyor.

6- Tasarı sendika organlarının seçimlerde uyulacak esasları yeniden düzenliyor.. Özellikle sendika şubesi; sendika ve konfederasyonların genel kurul dışındaki zorunlu organlarına seçilebilmek için aranacak şartlardan olan “fiilen çalışma veya çalışmama” koşulu sendikal kuruluşların kararlarına bağlı olacak ve sendikaların tüzüklerinde belirlenebilecek.

7-Tasarı ile, sendika ve konfederasyonların zorunlu organlarının (Yönetim, Denetleme ve Disiplin Kurullarının) görev, yetki ve üye sayıları alt ve üst sınırları belirleyerek sendika ve konfederasyon tüzüklerine bırakıyor. Tasarıya göre bu sayı, şube kurulları için en çok beş, sendika ve konfederasyon kurulları için ise en az üç olarak belirlenmiş.

8-Tasarı ile, on beş yaşını doldurmuş olup da İş Kanununa göre işçi sayılanlara sendikalara üye olma hakkı tanınıyor.

9- Tasarı ile, üye sayılarının belirlenmesi yeni esaslara bağlanıyor. Üyeliği kesinleşen işçinin üye kayıt fişinin bir nüshasının sendikaca onbeş gün içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına posta ile ve ayrıca internet üzerinden elektronik olarak gönderilmesi zorunluluğu getiriliyor.

10-Tasarı ile, işçi sendikası üyesi işçinin geçici olarak işsiz kalması bir yıllık süreyle sınırlı tutuluyor. Bu sürenin sonunda işsizliğin devam etmesi halinde üyelik sona erdiriliyor.

Üyelikten çekilmede noter şartı kaldırılıyor.

11-Tasarı ile, üyelikten çekilmede noter şartı kaldırılıyor. Çekilmenin posta ile ve ayrıca internet üzerinden elektronik posta ile gönderilmesi esası getiriliyor.

12-Tasarı ile, konfederasyonlara üye olan ve üyelikten çekilen sendikalara durumun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile mahalli mülki amirliğe bildirmesi zorunluluğu getiriliyor.

13- Tasarıyla, sendika ve konfederasyonlara uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına üyelik ve temsilcilik açabilme hakkı veriliyor. Ayrıca, Uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına da, Türkiye'de temsilcilik ve üst kuruluş kurabilecek.

14-Tasarı ile, işçi sendika ve konfederasyonlarının yönetim kurulu üyeliğine veya başkanlığına seçilen ve profesyonel sendikacılık yapan işçinin iş sözleşmesi yöneticilik süresince askıya alınması, bu şekilde yöneticinin işyerindeki kıdem haklarını koruyacak düzenlemeler getiriliyor. Tasarıyla, yönetim kurulu üyeliği veya başkanlığının, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde yada sendika şubesinin ortadan kalkması suretiyle son bulmasında, yöneticiler, yöneticilik görevinin sona erme tarihinden itibaren bir ay içinde, ayrıldıkları işe, yeniden başlatılmak üzere başvuruda bulunmaları düzenleniyor. Ayrıca tasarı, işverenin talep tarihinden itibaren en geç bir ay içinde bu kişileri o andaki şartlarla eski işlerine veya eski işlerine uygun bir diğer işe başlatmak zorunda olduğu; bu kişilerin süresi içinde işe başlatılmadığı takdirde iş sözleşmelerinin işveren tarafından feshedilmiş sayılacağı; ödenecek tazminatın hesabında işyerinde çalışılmış sürelerin göz önünde tutulacağı ve fesih sırasında işçinin emsalleri için geçerli iş şartlarının esas alınacağı hükme bağlanıyor. Tasarı, bu durumda olanların iş güvencesi hükümlerinden de yararlanacağı da düzenlenmiştir.

15- Tasarı ile, son yıllarda İş Kanunda yapılan düzenlemelerle, işyeri sendika temsilcisinin azalan sendikal güvencesi kısmen güçlendiriliyor. Tasarı haksız olarak işten atılan işyeri sendika temsilcinin mahkeme kararı ile işe iadesini öngörüyor.

“İşveren, işyeri sendika temsilcilerinin iş sözleşmelerini haklı bir neden olmadıkça ve nedenini açık ve kesin şekilde belirtmedikçe feshedemez. Fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde temsilci veya üyesi bulunduğu sendika, iş mahkemesinde dava açabilir.

…

Temsilcinin işine iade edilmesine karar verilirse, kararın kesinleşmesinden itibaren altı işgünü içinde temsilcinin işe başlamak üzere başvurması şartıyla, fesih geçersiz sayılarak iş gördürülmemiş olsa bile, temsilcinin işinden çıkarıldığı tarihten başlamak üzere temsilcilik süresinin devamınca ücreti ve diğer bütün hakları işveren tarafından ödenir. Bu hüküm, yeniden temsilciliğe atanma halinde de uygulanır. Bu madde hükümlerinden işverenle iş ilişkisi devam eden sendika ve sendika şube yöneticileri de, sendikanın yetki süresi ile sınırlı olarak yararlanırlar.”

16- Tasarı ile sendika ve konfederasyonların eğitim ve öğretim kurumları, kreş açabilmeleri, tabii afetlerde yapacakları yardımlar tüzüklerine bırakılıyor. Bu düzenlemeye göre; sendika ve konfederasyonlar yardımların usul ve esasları tüzüklerinde göstermek şartıyla, üyelik şartı aranmaksızın, yönetim kurulu kararı ile nakit gelirlerinin %25'ini aşmamak kaydıyla eğitim, sağlık, rehabilitasyon veya spor tesisleri kurabilir, kreş açabilirler. Yurtiçinde veya yurtdışında meydana gelen tabi afetlerin vukuunda afet bölgelerine gerekli yardımda bulunabilirler.

17-Tasarı ile sendika ve konfederasyonların daha önce Bakanlar Kurulu izni ile mümkün olan, Türkiye Cumhuriyetinin üyesi bulunduğu uluslararası kuruluşlar ile yurtdışındaki diğer kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni ve nakdi yardım almaları hükmü, sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirimde bulunmakla sınırlandırılıyor.

18- Tasarı ile, sendikal kuruluşların yöneticilerin mal bildirimlerin rızaları dışında açıklanamayacağı, sadece  yargı mercilerince ve denetleme veya inceleme yetkisine sahip diğer makam, organ ve mercilerce iade edilmek üzere alınabileceği öngörülüyor.

19- Tasarı ile sendika ve konfederasyonların sosyal amaçlı yapacakları harcamalardaki oranı %5'den %10'a çıkarılıyor.

20-Tasarı ile Sendika ve konfederasyonların denetleme kurulları veya denetçiler tarafından yapılacak idari ve mali denetim dışında istemeleri halinde yeminli mali müşavirlerce de yapılabileceği öngörülmüştür.

21- Tasarı ile 2821 sayılı sendikalar Kanunun ceza hükümleri Temel Ceza Kanunu ile yapılan değişikliğe uygun hale getirilmiştir.

Tasarı ile yirmisekiz olan işkollarının sayısı on dokuz’a düşüyor

22-Tasarı ile yirmisekiz olan işkollarının sayısı on dokuz olarak belirleniyor. Ayrıca işkolu istatistiklerinin kanunun yayımını müteakip yılda bir kez yayınlanması öngörülmüştür. Tasarının ilgili maddesine göre işkolları şöyledir.

1-Gıda, avcılık ve balıkçılık, tarım ve ormancılık, 2-Madencilik ve taş ocakları, 3- Petrol, kimya, lastik, plastik ve ilaç, 4-Dokuma, konfeksiyon ve deri, 5-Ağaç ve kâğıt, 6-İletişim, 7-Basın-yayın ve gazetecilik, 8- Mali aracılık, 9-Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar, 10-Çimento, toprak ve cam, 11-Metal, 12-Gemi, 13-İnşaat, 14- Enerji, 15-Taşımacılık, ardiye ve antrepoculuk, 16- Sağlık, sosyal hizmetler, 17- Konaklama ve eğlence işleri, 18- Savunma,

19-Genel işler,

22- Tasarı ile sendika ve konfederasyonlar tarafından tutulan defter ve kayıtların her çeşit resim, vergi ve harçtan muaf tutuluyor.

Sigortalı işten ayrılış bildirgesi vermeyen işverenlere her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası

23- Tasarı, sigortalı işten ayrılış bildirgesi vermeyen işverenlere yaptırım getiriliyor. Tasarıya göre, internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu halde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezasına çarptırılacak.

24- Tasarıda yeralan geçici maddeler ile İşkolları sayısının azaltılması nedeniyle, birleşecek ve katılacak sendikalara iki yıllık geçiş süresi sağlanıyor. Birleştirilmiş veya kaldırılmış işkollarına göre kurulmuş sendikaların, İşkolları Tüzüğünün Resmi Gazete'de yayımlanıncaya kadar faaliyetlerine devam edecekleri hükme bağlanıyor. Tasarı, İşkolları Tüzüğünün yayımlanması tarihinde yürürlükte olan işkolu tespitlerinin, bir sonraki tespite kadar geçerli olacağını öngörüyor.

2822 Sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu’nda yapılması düşünülen temel değişiklikler

1- Tasarı ile uygulamada ortaya çıkan bazı aksaklıkların önlenmesi amacıyla, işverenlere, işletme niteliğini kazanan veya yitiren işyerlerini Bakanlığa bildirme yükümlülüğü getiriliyor. Ayrıca, fiilen uygulanan grup toplu iş sözleşmesinin tanımı tasarı ile yasaya ekleniyor.

2- Tasarı ile İşletme kapsamındaki bir işyerinin veya bir bölümünün devrinde, devralan işverenin aynı işkoluna giren işyeri veya işyerlerinde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi olsa dahi, devralınan işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve borçlar, yeni işverenle işçi arasında iş sözleşmesi hükmü olarak devam edeceği ve devirden itibaren bir yıl geçmedikçe işçi aleyhine değiştirilemeyeceği düzenleniyor. .Ayrıca, söz konusu hak ve borçların yeni bir toplu iş sözleşmesi ile düzenlenmesi veya devir alınan işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinin daha yüksek hak ve menfaatler sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmayacağı düzenleniyor.

3-Tasarı; sendikaya dayanışma aidatı ödeyerek toplu iş sözleşmesinden yararlanmalarını, toplu iş sözleşmesinin imzalanmasından itibaren geçerli olacağını öngörüyor. Ayrıca tasarı, daha önce üyelik aidatının üçte ikisi olan dayanışma aidatını üyelik aidatı miktarı ile sınırlandırıyor.

4-Tasarı ile, teşmilin yürürlüğe gireceği tarih olarak teşmil kararnamesinin yayımlandığı tarih esas alınıyor. Tasarıyla,  işkolunda en çok üyeye sahip sendikanın yapmış olduğu bir toplu iş sözleşmesinin teşmil edilebileceği öngörülüyor. Ayrıca, Yüksek Hakem Kurulunun görüş belirtmesi için bir süre getiriliyor. Ayrıca teşmil uygulanan işyerinde veya işletmede, yeni toplu iş sözleşmesi yapılması durumunda teşmil uygulamasının kendiliğinden sona ereceği düzenleniyor.

Yetkili sendikanın belirlenmesinde %10 barajı kaldırılıyor, yeni barajlar geliyor.

5- Tasarı ile, yetkili sendikanın belirlenmesinde %10 barajı kaldırılıyor. Yeni baraj,  Ekonomik ve Sosyal Konseye üyelik ve en az 80000 üyeye sahip bir Konfederasyona üye olan sendika. Tasarı ile, yılda iki kez yayımlanan iş kolu istatistiklerinin her yılın Ocak ayında yayımlanması öngörülmüştür.

6-Tasarı ile uyuşmazlıkla ilgili süreler yeniden düzenlenerek toplu iş sözleşmesi görüşmelerindeki gereksiz uzamalar azaltılmaya çalışılıyor.

7-Tasarı ile taraflara arabulucu seçimi sırasında bir hareket serbestîsi sağlanıyor. Buna göre, taraflar toplu görüşmelerin başlangıcından itibaren, aralarında anlaşmak suretiyle, resmi listeden bir arabulucu belirleyebilecekler.

8-Tasarı ile, uyuşmazlığın çözülemediğini taraflardan birinin görevli makama bildirmesinden sonraki altı iş günü içinde grev karan alınması düzenlenerek, grev kararının alınmasında arabuluculuk şartına bağlı tutulmasından vazgeçiliyor.

Bankacılık sektöründe örtülü grev yasağı

9- Tasarı ile, Grev ve Lokavt yapılamayacak işler kapsamından; termik santrallerini besleyen linyit üretimi, üretimi nafta veya tabii gazdan başlayan petrokimya işleri, kamu kuruluşlarınca yürütülen şehir içi deniz, kara ve demiryolu ve diğer raylı toplu yolcu ulaştırma hizmetleri, havagazı ve petrol sondajı işleri çıkarılıyor. Tasarıyla ilgili maddeye eklenen düzenlemeyle,  grev ve lokavt uygulanması sırasında bankacılık sektöründe sözleşmeleri gereği taahhüt edilen hizmetlerin verilmesine devam olunur” hükmü ile bankacılık sektöründe grev yasağı devam ediyor.

10- Tasarı ile öngörülen düzenleme ile eğitim ve öğretim kurumları grev ve lokavt yasağı kapsamından çıkarılarak, çalışanlara grev ve lokavt hakkı veriliyor.

11- Tasarı ile, grev ve lokavt yasağının kapsamı dışında kalan işyerlerinde varılan anlaşma sonucu imzalanan toplu iş sözleşmesinin, işletme sözleşmesi niteliğini kazanacağı ve işletmeye dahil tüm işyerlerinde uygulanacağı öngörülüyor.

Tasarı Bakanlar kurulunun kanuni bir grevi erteleme  “hakkı” ortadan kaldırmıyor

12- Tasarı ile Bakanlar kurulunun kanuni bir grev veya lokavtı genel sağlığı veya ulusal güvenliği bozucu nitelikte olduğu gerekçesiyle altmış gün süreyle erteleme “hakkı” yasada dururken sadece Bakanlar Kurulu’nun bu kararı alınmadan önce, Yüksek Hakem Kurulu'ndan istişari mütalaa isteme zorunluluğu getiriliyor.

13- Tasarı ile grev gözcülerinin zorunlu ihtiyaçlarının karşılanması Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenecek.

Hak-İş ve DİSK’e Yüksek Hakem Kurulu’nun yolu açılıyor..

14-Tasarı ile Yüksek Hakem Kurulu’nda işçi konfederasyonlarından, işçi sayısı en yüksek olan konfederasyonca seçilecek iki üye’nin katılımı değişiyor. “İşçi konfederasyonlarından kurula katılacak iki üyeden birisinin en çok üyeye mensup konfederasyondan, diğer üyenin ise görüşmeye taraf konfederasyondan olması…” öngörülüyor.

15-Tasarı ile daha önce grev uygulanan işyerinde, “Bu işyerinde grev vardır" ibaresi dışında afiş, pankart gibi ilan araçlarını asan veya yazı yazanlara yönelik yasaklar niteliği farklılaşsa da devam ediyor.